19.12.2018 03:53:40
MENÜ
1 Yıllık Hazırlık Sınıfı
Derneğimiz
Genel Bilgiler
Coğrafya
Kültür
Gagauzya Tarihi
Dini Durumu
Komrat Devlet Üniversitesi
ANA SÖZÜ GAZETESİ
Siteye gitmek için Lütfen Tıklayınız
Atalarımızdan....
Kütüphanemizi gezmek için Lütfen Tıklayınız
Moldova Devlet Üniversitesinde
Eğitim İmkanı
Kütüphanemizi gezmek için Lütfen Tıklayınız
Üniversiteyi Kazanamadıysanız Üzülmeyin. Sizi Cep Harçlığına Moldova'da Okutuyoruz.
Resimler
Gezinti için Lütfen Tıklayınız
Videolar Bölümü
Gezinti için Lütfen Tıklayınız
Videolarımızı görmek için
lütfen tıklayınız
Gagauz Radyosu
Yayını dinlemek için lütfen tıklayınız
Yayını dinlemek
için tıklayınız
Dernek Duyuruları
Ziyaretçi Defteri
Deftere Yaz

Defteri Oku
h
Gagauzya Tarihi

Gagauzlar daha önceleri Dobruca başta olmak üzere Balkan yarımadasının çeşitli bölgelerinde yaşarken XVIII.yüzyıl boyunca kısa aralıklarla devam eden Osmanlı-Rus  savaşlarını takiben,Bulgarların baskısı ve rusların teşviki ile eski yurtlarını bırakıp Moldova içine göç etmeye başlamışlardır.Bu göçte Moldova Boyarları Gagauzlara bazı hususlarda yardımcı olmuşlardır.Ayrıca bu göçte 1774 yılında yapılan Küçük Kaynarca Antlaşmasının da etkili olduğunu unutmamak gerekir.

1770 yılında Moldovada biri Çadır diğerid Orak adlı iki köy kuran;işlerine bağlı,dürüst ve cömert Gagauzlar,1812 yılında yapılan Bükreş Antlaşması sonucu Tatarların Bucaktan çıkarılması üzerine yine Rusların teşviki ve her çorbacıya(aile reisine)toprak verilmesinden dolayı Bucak'a yerleşmiş.1818'de Çadırlı Gagauzlar Çadır-Lungayı,Oraklı Gagauzlarda Avdarma köyünü kurmuşlardır.XIX.yüzyılın başlarında başka bir çok göçmenin yerleşip kurdukları köyler olmuştur.

Yüzyıla yakın Rus ve Romenlerin egemenliğinde yaşayan Gagauzlar 1906 yılını Ocak ayında ,milli kültür ve kimliklerini korma amacıyla,Atmaca Pavli oğlu Andre Galatan önderliğinde hem Rus hemde Moldovanlara karşı ayaklanmış,Komratta cumhuriyet ilan etmişlerdir.Ne varki,bu hareket Çarlık Rusyası Askerleri Komrata girerek halkı Kilise önünde toplamış,kar üzerine diz çöktürmüş ve çeşitli işkenceler yapmışlar ve bu bağımsızlık hareketini bastırmışlardır.Komrat Cumhuriyetinin ömrü iki hafta gibi çok kısa bir süre devam etmiştir.

Gagauzların bir kısmı geçim sıkıntısı nedeniyle 1909 - 1910 yıllarında Orta Asyaya göç ederek Turgay bölgesine yerleşirken daha sonra bir kısım Gagauzda 1925 yılında yine Orta Asyaya göçüp Taşkent civarına yerleşmişlerdir.Ruslarla Romenler arasında sık sık el değiştiren Besarabya bölgesi son olarak 10 Şubat 1947 yılında imzalanan Paris Antlaşması neticesinde Rusya'ya bağlanmış,nihayet daha sonra Moldova SS Cumhuriyeti adı ile tarih sahnesinde yerini almıştır.

Moldova SS Cumhuriyeti'nin kurulması,Gagauz topraklarının geliş güzel ikiye bölünmesine sebep olmuş,sonuçta Gagauz nüfusunun %80'i Moldova,%20'si Ukrayna'da kalmıştır.Böylece Bucak bölgesinde yaşayan gagauz halkıda ikiye bölünmüştür.1980'li yıllarda Sovyetler Birliği içinde canlanan milli hareketlilik ortamından yararlanan Gagauzlar 1987 yılında Gagauz Halkı Örgütü adlı bir teşkilat kurmuş,bu hareket 12 Kasım 1990 yılında Gagauz Millet Meclisi oluşturulmuş ve Stefan Topal Cumhurbaşkanı seçilmiştir.

1994 yılı ortalarında Moldova Cumhuriyeti Gagauzya'nın idari yetkisini Gagauz halkına devretme kararı almış,bu çerçevede hazırlanan Gagauz Yeri'nin özel statüsü üzerine kanun tasarısı 23 aralık 1994 tarihinde kabul edilmiştir.

Söz konusu yasaya göre Gagauzlara Moldova Anayasası'na ters düşmemek kaydıyla çeşitli alanlarda yasa çıkarma hakkı verilmiştir.Yasaya göre Gagauz yeri Başkanı kamu idaresinin en yüksek makamıdır.Gagauz Yeri'nin bütün makamları Başkana bağlıdır.Gagauz Yeri'nin resmi dili Gagauzca,Moldovanca ve Rusça'dır.Gagauz Yeri'nin başkenti ise Komrat'tır.Gagauzlara bu kanunla kendi mukadderatını tayin etme hakkı tanınmıştır.Gagauzlara özel statü tanıyan bu yasaya göre Gagauz Halk Topluşuna(parlomentosu)kültür,bilim,eğitim,belediye hizmetleri,sağlık,bütçe,ekoloji,finans,ve ekonomi alanlarında Moldova Anayasasını ters düşmemek kaydıyla kanun yapmaya yetkili kılınmıştır.

5 Mart 1995 tarihinde Özerk Gagauz Yeri Cumhuriyetinin sınırlarını belirlemek üzere yapılan referandum sonucunda 3'ü şehir 29'u köy olmak üzere toplam 31 yerleşim biriminde Gagauz Yeri'ne bağlanma sonucu çıkmıştır.

Gagauz Yeri'nin başkenti Komrat Gagauzya,üç dolaydan(ilçeden)oluşmaktadır.Komrat Dolayı,Çadır-Lunga Dolay,Vulkaneşti Dolayı.Bu ilçelerin idari merkezlerini Gagauz Yerinin bu üç kasabası oluşturmaktadır.